“”Zespół Downa to choroba mitochondrialna, to skąd się biorą takie wspaniałe wyniki sportowe?”
listopad 16, 2026 by Jarek
Kategoria: Metabolizm
To nie była moja pierwsza rozmowa na ten temat, jednak z Krzyśkiem chyba to była ta ostatnia. Jeżeli osoby z trisomią 21 chromosomu, pod jej wpływem mają dysfunkcyjne mitochondria, to jak mają możliwość biegania maratonów, startowania w triathlonach, pływaniu na mistrzostwach, chodzeniu po górach jak chociażby Janek.
Zanim to wytłumaczę warto wrócić do tego cyklu, który kilka lat temu przygotowałem i jego uzupełnieniu o wpływ stanu zapalnego.
https://www.zespoldowna.info/stan-zapalny-i-mitochondria-w-zespole-downa.html
https://www.zespoldowna.info/bledy-anatomiczne-w-mitochondriach-u-osob-z-zespolem-downa.html
Wtedy pisałem o tych dwóch problemach głównie o:
“1.Blokada łańcucha oddechowego
Nadmiar aktywności interferonu stymuluje produkcję innych cytokin zapalnych, które bezpośrednio atakują/niszczą zarówno Kompleks I i Kompleks III w mitochondriach będących częścią łańcucha oddechowego. W efekcie produkcja energii w mitochondriach w postaci ATP (paliwo komórkowe) jest zaburzona i nie wystarczająca na potrzeby mózgu i komórek. Jak można przeczytać w linkach powyższych wpływa to nie tylko na aktywność fizyczną, ale przede wszystkim intelektualną/kognitywną wliczając w to pamięć. W efekcie osoba z ZD z tego tytułu “gorzej” funkcjonuje.
2.Pętla stresu oksydacyjnego.
Dysfunkcyjne/uszkodzone mitochondria z punktu powyżej, zaczynają przepuszczać i to “masowo”, elektrony generując bardzo silny stres oksydacyjny. Uwalniaj w tym momencie własne DNA, które układ odpornościowy odczytuje jak zagrożenie i produkuje dodatkowe ilości interferonu, co stale napędza autoagresję i przyspiesza obumieranie komórek. Jest to tzw. błędne koło, które objawia się mniejsza wydolnością energetyczną całego organizmu.”
Jednak nie jest to na tyle precyzyjne by zrozumieć i wytłumaczyć zależności między problemem z mitochondriami określanymi jako choroba mitochondrialna, a efektywnością ich pracy, gdyż to przekłada się na możliwość zdobywania medali w Mistrzostwach przez Pływaczki i Pływaków jak w Portugalii chociażby.
Tłumaczę zatem. Jak przeczytamy te wpisy:
http://www.zespoldowna.info/zaburzenia-mitochondriow-w-zespole-downa-cz-1-geny-z-21-chromosomu.html
będziemy wiedzieć, że w ZD źle działające mitochondria to efekt genetyki związanej z 21 chromosomem, który jest potrojony. W efekcie mamy 3 grupy problemów z tym związanych, określanych chorobą mitochondrialną.
1.Zaburzenie prowadzące do zmniejszonej produkcji energii ATP. Jest to efekt fosforylacji oksydacyjnej tzw. OXPHOS. Mówiąc jeszcze prościej jest to obniżona wydajność łańcucha oddechowego komórki. Jest to tzw. pseudo-hipoksja, czyli fakt że mamy dużo tlenu na poziomie komórkowym, ale komórka nie umie go wykorzystać, a to się przekłada na mniejszą sprawność energetyczną komórki.
2.Stres oksydacyjny uszkadza lipidy, białka, DNA. Nadmierny stres oksydacyjny jest efektem potrojenia genów DYRK1A, SOD1A…ale też:
“…w związku z tym, że mitochondria wytwarzają za mało energii ATP i produkują nadmiar wolnych rodników (stres oksydacyjny), komórka wysyła sygnały alarmowe identyczne jak przy braku tlenu. Aktywuje to geny odpowiedzi na hipoksję (np. czynnik HIF), mimo że fizyczne natlenienie krwi może być prawidłowe.” Mamy zatem też efekt kreowania wolnych rodników przez same mitochondria.
3.Mitochondria są źle zbudowane, mają inny kształt, inny metabolizm. Ich błona ma zmiany na wewnętrznej stronie, co powoduje ograniczone możliwości prawidłowej gospodarki energetycznej.
UWAGA:
Błędy mitochondriów polegają na REDUKCJI W EFEKTYWNOŚCI ICH DZIAŁANIU a nie na całkowitej niezdolności do produkcji energii komórkowej. Oznacza to, że mitochondria produkują energię ATP jednak w zredukowany sposób. Zatem nie oznacza to, że zredukowane możliwości mitochondriów nie pozwalają na posiadania określonej wytrzymałości!!!
Jak uzyskać zatem dużą efektywność mitochondriów nawet sportową/wyczynową w ZD?
1.Regularny trening tlenowy stymuluje organizm do tworzenia nowych mitochondriów, poprawia wydolność mięśniową w tym sercowo-naczyniową, co kompensuje w istotny sposób deficyt wynikający z trisomii 21. Oznacza to de facto, że jeżeli zaczniemy ćwiczyć, chodzić, uprawiać sporty to już w tym momencie poprawiamy metabolizm energetyczny w ZD a to się także przekłada na funkcje kognitywne o czym wielokrotnie pisałem. Ćwiczenia w ZD są tym pierwszym klockiem domina, które musi zaistnieć by inne rzeczy ulegały poprawie.
2.Osoby z ZD stale utrzymują pobór tlenu podczas wysiłku. Im więcej treningu o którym wspominałem powyżej, tym ta sprawność jest bardziej stabilna, choć określana jest jako suboptymalna.
3.Przygotowanie wynikające z pierwszych dwóch punktów pozwala na utrzymanie określonego tempa ćwiczenia, przejścia, wyścigu, wędrówki co jest związane z podażą tlenu. Osoby z ZD mają przy tym możliwości funkcjonowania na dłuższych dystansach, gdyż one opierają się na długookresowych metabolizmach. Wysiłki krótkoterminowe, krótkodystansowe, wymagające dużej mocy punktowej są jednak ograniczone tytułem wspomnianych dysfunkcji w funkcjonowaniu mitochondriów. Podsumowując: wędrówka górska Janka i jego wytrzymałość wynika z procesu wytrenowania i przygotowania Janka w dłuższym okresie czasu przed danym wysiłkiem. Takie podejście aktywizuje, gorzej funkcjonujące w ZD regulatory komórkowe jak PGC-1a. Budujemy w ten sposób większą ilość mitochondriów, doprowadzamy do większego ich zagęszczenia oraz do większej efektywności wytwarzania energii ATP. Jak widać sam trening buduje stopniowo sprawność energetyczną mitochondriów stąd osoby z ZD MUSZĄ brać udział w ćwiczeniach, zajęciach aerobowych, to jest jak terapia dla nich.
4.W przypadku Janka i jego wędrówek, kluczowy fakt o czym my pamiętamy, to efekt wzmacniania dolnych partii ciała, przeciwdziałając w ten sposób hipotonii oraz wiotkości stawów. Są to cechy charakterystyczne w ZD, u Janka też były widoczne. Obecnie nie ma to takiego charakteru u niego. Jednak to nie jest jedyny element poprawiany dzięki ćwiczeniom i treningowi. Tutaj muszę przypomnieć o hormonie IRYZYNA. To co napisałem do tej pory o tym, że ćwiczenia wspierają niejako do działania mitochondria to jednoznaczna prawda. Nie dodałem, że instrumentem który to wszystko łączy i napędza jest hormon iryzyna. Kiedy mięśnie pracują, mają skurcze podczas ćwiczeń, podczas podchodzenia pod jakąś górę, uwalniana jest iryzyna, która uruchamia szlaki komórkowe prowadzące do zwiększenia liczby mitochondriów, poprawy ich jakości, efektywności oraz wzrostu dzięki wzrostowi dostępnej energii. Ruch, ćwiczenie wprowadza zatem organizm w specyficzny stan, który sam się napędza. Ważne aby był on powtarzalny, długookresowy, mamy wtedy więcej potrzebnej iryzyny.
Nie pamiętam czy to opisywałem, zatem kilka słów jak działa iryzyna. Podczas wysiłku fizycznego, pod kontrolą białka PGC-1α, z którym mamy problemy efektywnościowe w ZD, z białka FNDC5 odcinana jest iryzyna. Po uwolnieniu tworzy ona sprzężenie zwrotne, które napędza, stymuluje dalsze szlaki sygnałowe PGC-1α i AMPK, skłaniając, wymuszając na komórkach mięśni tworzenie nowych mitochondriów co zwiększa ogólny potencjał energetyczny ATP. Oznacza to, że im więcej się ruszamy, ćwiczymy tym więcej mamy mitochondriów, pomimo wadliwie działającego PGC-1α. Im mamy więcej mitochondriów tym ogólnie mamy więcej energii o większym potencjale sprzężonym pozytywnie. Ruch zatem staje się “lekiem cudem” na mitochondria.
https://www.zespoldowna.info/chlopcy-cwicza-biegaja-a-czy-taki-trening-im-nie-szkodzi.html
Wydaje się, że do tej pory nie odkryłem niczego nowego, co ma zastosowanie w uprawianiu sportów. Jednak w przypadku osób z ZD są rzeczy/metody które musimy wdrożyć, by skorygować błędy mitochondriów, poprawić ich efektywność, kierując wsparcie na procesy zagrożone.
Oddychanie komórkowe było problemem numer 1 powyżej. Odpowiedzią na ten problem jest zastosowanie ubiquinolu, by poprawić gospodarkę tlenową komórki/mitochondriów. Dostarczony w ten sposób koenzym Q10 w takiej formie, poprawia zdecydowanie funkcjonowanie, wychwyt tlenu w procesach energetycznych.
Stres tlenowy jest problemem numer 2 i tutaj to co możemy w jakiś sposób zadziałać to podawać suplementy w postaci EGCG, resweratrolu trans (też polidatina), apigeniny czy witamin.
Budowa mitochondriów jest problemem numer 3. To zaadresujemy na tyle, na ile podawania fosfatydylocholiny możemy wesprzeć budowę błon wewnętrznych mitochondriów, jak i stanowić stały bufor dla ich rozwoju.
Na koniec wskazuję, że są substancje podawane w ramach normalnych procedur treningowych jakie podaje się wszystkim. Dla mnie oznacza to, że warto by wspierać tymi metodami większość osób z ZD, która ma ochotę na aktywność. Lista jest dość długa, zatem to zostawia na inny wpis.
https://www.zespoldowna.info/naturalne-skladniki-wspierajace-pgc-1-i-mitochondria.html
PODSUMOWUJĄC:
1.Osoby z trisomią 21 chromosomu mają dysfunkcyjne mitochondria, ale działające
2.Nie oznacza to, że nie mogą trenować/ćwiczyć, wręcz jest to wskazane by stale to robiły począwszy od spaceru, tańce, pływanie po bieganie.
3.Osoby z ZD uzyskują sprawność/wytrwałość tytułem stałego długoplanowanego treningu.
4.Z mojej perspektywy łatwiej wyobrazić sobie osobę z ZD biegnącą maraton, niż biegi sprinterskie patrząc na wspomniane wyżej punkty.
5. Efektywność/sprawność można wspierać suplementami/substancjami które korygują w pewnej części błędy wynikające z trisomii 21.
NA KONIEC: Nie napisałem tylko o jednym: MOTYWACJA. Największym wyzwaniem dla RODZICA w pierwszej kolejności, a potem dla dziecka jest motywacja, czyli jak zadziałać by i Rodzicowi, ale też dziecku się chciało. Z mojej perspektywy i to się powtórzę, to jest najtrudniejsza część tego działania. Warto podrzucać sobie propozycje gdyż nie jest tak, że to co u jednego zadziała tez u drugiego. Jedno jest pewne takich mechanizm wspierania musi być, inaczej nic z tego nie będzie.

